අපි හැමෝම ට්රැෆික් එකේ හිර වෙලා ඉඳගෙන මානසික වධ විඳලා තියෙනවා නේද? උදේ පාන්දර එළියට යනකොට හිතනවා "අද ඉක්මනින් යන්න ඕනේ" කියලා. හැබැයි බෝරැල්ල පාර හරහා බලද්දි දකින්නේ වාහන රේඛාවක්. කොලඹ ඇතුල්වෙන්න අරන් ගියත් තව පැයක් ඇල්ලෙන්න ඕනේ.
ඔයාට හිතාගන්න පුළුවන්ද පැයක් නෙවෙයි, දවසක් නෙවෙයි, මාසයක් නෙවෙයි... අවුරුදු අටක් එක තැනකම හිර වෙලා ඉන්න වෙන එකක් ගැන?
ඔව් ඇත්ත කතාවක්! අද අපි කතා කරන්න යන්නේ ලෝක ඉතිහාසයේ වාර්තා වුණ අමුතුම, දීර්ඝතම, බයානකම ට්රැෆික් ජෑම් එක ගැන. මේක අහන්න ගත්තම ඔයාට ඔයාගේ දවසකට පැය දෙකක් පාරේ හිර වෙච්ච ගැන කියන එක කුඩා ප්රශ්නයක් වගේ හිතෙයි.
ලෝකේ තිබුණ භයානක ට්රැෆික් මොනවද?
අපේ කතාවට යන්න කලින්, අපි පොඩ්ඩක් මතක් කරමු ලෝකේ වෙච්ච තවත් ලොකු ට්රැෆික් ජෑම් ටිකක් ගැන.
1969 - වුඩ්ස්ටොක් හල්ලෝ: අනේ මන්දා, ඇමරිකාවේ එක පිස්සු සංගීත show එකක් වෙනකොට, කිලෝමීටර 32ක් පාර අවහිර වුණා. දවස් තුනක් මිනිස්සු රෝද දෙක අතර හිටියා. ටොයිලට් යන්නවත් තැනක් නැතුව!
1980 - ප්රංශයේ කැත කතාව: පැරිස් අසල කිලෝමීටර 175ක් (අනේ පව්!) දිගට වාහන පෝලිමක් හැදුණා. හේතුව කාලගුණය පරදුවට හැරීම සහ මහ පාරේ අනතුරු.
2010 - චීන අර්බුදය: මේක තමයි පොළොවේ වුණු භයානකම එක. චීනයේ බීජිං-ටිබෙට් අධිවේගී මාර්ගයේ දවස් 12ක් එක දිගට සැතපුම් 62ක් තදබදයක් හැදුණා. මිනිස්සු කන්න බොන්න බැරි වෙලා වාහනේම හිටියා. සමහරු තමන්ගේ වාහනෙන් බැහැලා පයින් ඇවිදගෙන ගිහින්.
හැබැයි යාළුවනේ, අපි අද කියන්න යන "අවුරුදු අටේ ට්රැෆික් එක" මේ හැම එකකටම වඩා පිස්සු හැටියි!
සුවස් ඇල - ලෝකයේ වැදගත්ම ජල මාර්ගය
අපේ කතාව හුවා දිනන්නේ පාරක නෙවෙයි යාළුවනේ... මහා සාගරයක!
ඊජිප්තුවේ තියෙන සුවස් ඇල ගැන ඔයා අහලා තියෙයි ඇති. මේක හදන්න කලින් යුරෝපයෙන් ආසියාවට එන නැව් වලට අප්රිකාව මුළුමනින්ම වට කරලා එන්න වුණා. හිතන්න කොච්චර දුරද කියලා - කිලෝමීටර 8900ක්!
සුවස් ඇල හැදුවට පස්සේ මේ දුර බොහොම කෙටි වුණා. ලෝක වෙළඳාමෙන් පහෙන් එකක් (20%) මේ ඇල හරහා යනවා. ඒ කියන්නේ මේක වහලා දැම්මොත් ලෝකෙම බිඳ වැටෙන වගේ!
1967 වෙනකම් හැමදේම හොඳින් හිටියා. වෙළඳ නැව් සාමකාමීව ගමන් කළා. පැය 12ක ගමනක් විතරයි.
යුද්ධය ඇතිවෙන දවස - ජීවිත හැරෙන දවස
1967 ජුනි මස 5 වෙනිදා උදේ සාමාන්ය දවසක් විදිහට පටන් ගත්තා. වෙළඳ නැව් පහළොව (15) සුවස් ඇලට ඇතුළු වුණා. මේ නැව් වල තිබුණේ:
බ්රිතාන්ය නැව් 4ක්
ජර්මානු නැව් 3ක්
පෝලන්ත නැව් 2ක්
ස්වීඩන්, චෙකොස්ලොවැකියා, ප්රංශය, ඇමරිකාව සහ බල්ගේරියාවෙන් එකේ බැගින්
මේ නැව් වල ලොකු ලොකු භාණ්ඩ තිබුණා. කිහිප මිලියන ඩොලර් වටිනා භාණ්ඩ. කැප්ටන්ලා හිතුවා "පැය 12කින් පහු වෙනවා මේ ඇල පැනලා" කියලා.
හැබැයි... ඔවුන් ඇල මැද්දට ආවට පස්සේ, හදිසියේම ලෝකෙම වෙනස් වුණා!
ඊශ්රායලය සහ ඊජිප්තුව අතර "දින හයේ යුද්ධය" පුපුරා ගියා!
ඊශ්රායල ගුවන් හමුදාව ඊජිප්තු ගුවන් තොටුපළවල්වලට ප්රහාර එල්ල කළා. බෝම්බ පිපිරෙන්න ගත්තා. සුවස් ඇල දෙපැත්තේ හමුදා ටැංකි, සොල්දාදුවෝ, තුවක්කු ශබ්දය.
අර මැද වතුරේ හිටපු අහිංසක නැව් පහළොව මහා අනතුරක!
මහා බන්ධනය - වෙළෙන්දෝ මහා උගුලේ
ඊජිප්තු රජය බය වුණා ඊශ්රායලේ නැව් සුවස් ඇල ඔස්සේ ඇවිත් ප්රහාර එල්ල කරයි කියලා. ඔවුන් ගත්ත තීරණය භයානකයි:
සුවස් ඇල මුළුමනින්ම වහලා දැම්මා!
ඔවුන් කළේ:
ඇලේ දෙපස පරණ නැව් ගිල්වලා දැම්මා
පාලම් කඩලා දැම්මා
වතුරට බිම් බෝම්බ (mines) දැම්මා
දෙපැත්තේම හමුදා කඳවුරු හැදුවා
දැන් අර නැව් 15ට:
ඉස්සරහට යන්න බැහැ (අවහිර කරලා)
පස්සට යන්න බැහැ (අවහිර කරලා)
වතුරේ බෝම්බ (පිපිරෙන්න පුළුවන්)
දෙපැත්තේ යුද්ධය (මරණ අනතුර)
හිතන්න... 12 පැයකින් යන්න ආපු මිනිස්සු මහා උගුලක හිර වුණ හැටි!
නැව්වල ජීවිතය - අවුරුදු 8ක සිරකරුවෝ
යුද්ධය දවස් 6කින් ඉවර වුණා. ඊශ්රායලය ජයග්රහණය කළා. හැබැයි ප්රශ්නේ ඉවර වුණේ නැහැ!
සුවස් ඇල දැන් දේශ සීමාවක් බවට පත් වුණා. ඊශ්රායලය එක පැත්තේ, ඊජිප්තුව අනික් පැත්තේ. කාටවත් ඇල ඇරෙන්න ඉඩක් දුන්නේ නැහැ.
පළමු වසර කිහිපය නැව් වල කාර්ය මණ්ඩල ටික හිටියා. ඒත් එයාලට කන්න බොන්න අපහසු වුණා. පස්සේ රතු කුරුස සංවිධානය ආහාර ගෙනත් දුන්නා. මාස කිහිපයකට පස්සේ නාවිකයින් ටිකෙන් ටික බේරා ගත්තා.
හැබැයි නැව් 15 එහෙම්ම තිබුණා!
"කහ පෝලිම" - Great Bitter Lake සංගමය
කාලය ගෙවී යද්දී, නැව් වල හිටපු කිහිප දෙනෙක් තාමත් රැඳී සිටියා. එයාලා හිතුවා "යාමට නොහැකි නම්, හොඳින් ජීවත් වෙමු" කියලා!
එයාලා පිස්සු දේවල් කළා:
ක්රීඩා තරග: නැව් අතර ක්රිකට් තරග, පාපන්දු තරග පැවැත් වුණා!
සංගීත උත්සව: විවිධ රටවල නැව් නිසා, එයාලා එක් එක් රටවල සංගීත party හැදුවා.
තැපැල් මුද්දර: එයාලා තමන්ගේ කියලා මුද්දර පවා හැදුවා "Great Bitter Lake Association" කියන නමින්!
නැව් සැරසීම: විශේෂ දිනවලදී නැව් සරසලා, කොඩි එල්ලුවා.
හැබැයි කාන්තාර වැලි එද්දී නැව් කහ පාට වෙන්න ගත්තා. ඒකයි මේ ප්රසිද්ධ නමින් හැඳින්වුණේ - "Yellow Fleet" (කහ පෝලිම).
අවසානය - 1975 මහා මිදීම
1973 දී තවත් යුද්ධයක් ඇති වුණා (යොම් කිප්පූර් යුද්ධය). ඊට පස්සේ ඊජිප්තුව සහ ඊශ්රායලය සාමය කරා ගමන් කළා.
1975 ජුනි මාසේ අන්තිමේදී සුවස් ඇල ආපහු විවෘත කළා!
අවුරුදු 8ක් හිර වෙලා තිබුණ නැව්වලින්:
ජර්මානු නැව් 2ක් පමණක් තමන්ගේම engine බලයෙන් යාත්රා කළා
අනිත් නැව් දිරා බිඳී ගිහින්, ඒවා ඇදගෙන යන්න වුණා
සමහර නැව් එහෙම්මම සුවස් ඇලේ පතුලේ තියෙනවා අදටත්!
අද අපි කතා කළා:
පැය 12ක ගමනක් අවුරුදු 8ක් වෙච්ච කතාව
යුද්ධයේ හිරවුණු අහිංසක වෙළඳ නැව්
"කහ පෝලිමේ" විශ්මිත ජීවිතය
ඉතින් යාළුවනේ, ඔයා අනාගතයේදී කොළඹ - කඩවත හරහා පැය දෙකක් ට්රැෆික් එකේ හිටියාම මතක් කරන්න මේ කතාව. අවුරුදු 8ක් හිර වෙච්ච මිනිස්සු ඉන්නවා කියලා!
ඔයාලා හිර වුණ ලොකුම ට්රැෆික් එක කොහොමද? කමෙන්ට් කරන්න අමතක කරන්න එපා!
