ශ්රී ලංකාවේ පරිවාස මධ්යස්ථානවල සිටින අවුරුදු 16ට අඩු ළමුන් 3,000කට ආසන්න පිරිසකට උප්පැන්න සහතික නොමැති බව අලුතින් හෙළිවී තිබේ. මෙය දරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ අනාගත අධ්යාපන හා රැකියා අවස්ථා සඳහා බරපතල බාධාවක් බව විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවයි.
පරිවාස හා ළමා සුරැකීමේ දෙපාර්තමේන්තුව විසින් සිදු කරන ලද මෑත සමීක්ෂණයකින් හෙළි වී ඇත්තේ රට පුරා පිහිටි පරිවාස මධ්යස්ථානවල සිටින දරුවන්ගෙන් සැලකිය යුතු පිරිසකට ඔවුන්ගේ උප්පැන්න තහවුරු කිරීම සඳහා නීත්යානුකූල ලේඛන නොමැති බවයි. මෙම තත්ත්වය දරුවන්ගේ මූලික අයිතීන් හා අනාගතය සඳහා බරපතල තර්ජනයක් වී තිබේ.
ප්රධාන සංඛ්යාලේඛන
🔢 උප්පැන්න සහතික නොමැති ළමුන් සංඛ්යාව: 3,000ක් පමණ
👶 වයස් සීමාව: අවුරුදු 16ට අඩු
🏠 රට පුරා පරිවාස මධ්යස්ථාන: 300කට අධික
⚠️ බලපෑමට ලක්වූ පළාත්: සියලුම 9 පළාත්
උප්පැන්න සහතිකයක් නොමැති වීම නිසා මෙම දරුවන් පාසල් ප්රවේශය, විභාග සහභාගීත්වය, රාජ්ය ආධාර ලබා ගැනීම සහ අනාගතයේදී ජාතික හැඳුනුම්පත ලබා ගැනීම වැනි තීරණාත්මක කරුණු සඳහා බාධා වලට මුහුණ දෙති. මෙය ඔවුන්ගේ අධ්යාපන අවස්ථා සහ සමාජ ඒකාබද්ධතාවයට බරපතල ලෙස බලපායි.
"උප්පැන්න සහතිකය යනු දරුවෙකුගේ අනන්යතාවයේ පළමු ලේඛනයයි. එය නොමැති විට, එම දරුවා සමාජයේ සාමාජිකයෙකු ලෙස පිළිගැනීමට අපහසු වේ. මෙය කඩිනමින් විසඳිය යුතු ගැටලුවකි." - ළමා අයිතිවාසිකම් ක්රියාකාරිකයෙකු
මෙම ගැටලුව ඇති වීමට ප්රධාන හේතූන් කිහිපයක් හඳුනාගෙන තිබේ. දුප්පත්කම හේතුවෙන් උපත ලියාපදිංචි කිරීමට අපොහොසත් වීම, දෙමාපියන් මත්ද්රව්ය භාවිතය හෝ මානසික අසනීප තත්ත්වයන් නිසා ළමුන් අතහැර දමනු ලැබීම, නීති විරෝධී දරුකමට හදා ගැනීම් සහ යුද්ධය හේතුවෙන් ලේඛන නැති වීම මෙයට ප්රධාන හේතූන් වේ.
වැදගත් අනතුරු ඇඟවීමක්: උප්පැන්න සහතිකයක් නොමැති ලෙස දරුවෙකු මහලු වන විට, ඔහුට හෝ ඇයට රැකියා අවස්ථා, බැංකු ගිණුම් විවෘත කිරීම, විවාහ වීම සහ අනෙකුත් නීත්යානුකූල අයිතිවාසිකම් භුක්ති විඳීමට නොහැකි වේ.
රජය මෙම ගැටලුව විසඳීම සඳහා කඩිනම් ක්රියාමාර්ග ගැනීමට කැප වී සිටින බව පරිවාස හා ළමා සුරැකීමේ ඇමති පවසයි. විශේෂ කාර්ය සාධක බලකායක් පත් කර, ගම්මාන මට්ටමින් සිට දරුවන් හඳුනා ගෙන ඔවුන්ගේ උප්පත් ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්රියාවලිය ආරම්භ කර ඇත.
සමාජ සංවර්ධන අමාත්යාංශය, උප්පැන්න හා මරණ ලියාපදිංචි කිරීමේ දෙපාර්තමේන්තුව සහ දිස්ත්රික් ලේකම් කාර්යාල එක්ව කටයුතු කරමින් නොමිලේ උප්පැන්න සහතික නිකුත් කිරීමේ වැඩසටහන් ද සංවිධානය කර ඇත. නමුත් මෙම ක්රියාවලිය සම්පූර්ණ කිරීමට වසර කිහිපයක් ගත විය හැකි බව නිලධාරීන් කියයි.
ළමා අයිතිවාසිකම් සංවිධාන පෙන්වා දෙන්නේ දිගුකාලීන විසඳුමක් සඳහා උපත් ලියාපදිංචි කිරීමේ ක්රමය ස්වයංක්රීය කිරීම, රෝහල්වල උපත් සිද්ධ වන විටම ලියාපදිංචි කිරීම අනිවාර්ය කිරීම සහ ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් වැඩි දියුණු කළ යුතු බවයි.
මෙම ගැටලුව කඩිනමින් විසඳීමට රජය කටයුතු නොකරන්නේ නම්, මේ දරුවන්ගේ අනාගතය අඳුරු වන බවත්, ඔවුන් සමාජයෙන් හැකිලී යාමේ අවදානම ඇති බවත් සමාජ විද්යාඥයෝ අනතුරු අඟවති.
